Osuwisko - nagłe przemieszczenie się mas ziemnych, powierzchniowej zwietrzeliny i mas skalnych podłoża spowodowane siłami przyrody lub działalnością człowieka (podkopanie stoku lub jego znaczne obciążenie). Jest to rodzaj ruchów masowych, polegający na przesuwaniu się materiału skalnego lub zwietrzelinowego wzdłuż powierzchni poślizgu (na której nastąpiło ścięcie), połączone z obrotem. Ruch taki zachodzi pod wpływem siły ciężkości. Osuwiska są szczególnie częste w obszarach o sprzyjającej im budowie geologicznej, gdzie warstwy skał przepuszczalnych i nieprzepuszczalnych występują naprzemiennie. Miejsca występowania osuwisk to naturalne stoki i zbocza dolin i zbiorników wodnych, obszary źródłowe rzek (gdzie erozja wsteczna zwiększa spadek terenu), skarpy wykopów i nasypów oraz wyrobisk.

Spis treści 1 Klasyfikacja 2 Podział osuwisk 2.1 Ze względu na kształt powierzchni poślizgu 2.2 Ze względu na układ warstw 2.3 Ze względu na czas występowania 2.4 Ze względu na sposób rozwoju 3 Bibliografia 4 Przypisy 5 Zobacz też

[edytuj] Klasyfikacja

Do zjawisk wywołujących osuwisko należą:

• wzrost wilgotności gruntu spowodowany długotrwałymi opadami lub roztopami,
• podcięcie stoku przez erozję, np. w dolinie rzecznej lub w wyniku działalności człowieka, np. przy budowie drogi,
• nadmierne obciążenie stoku, np. przez zabudowę,
• wibracje związane np. z robotami ziemnymi, ruchem samochodowym, eksplozjami,
• trzęsienia ziemi.

Główne elementy osuwiska:

• nisza osuwiskowa - zagłębienie w miejscu, w którym osunęła się ziemia
• jęzor osuwiskowy - przemieszczona dolna część materiału
• koluwium - przemieszczone masy
• powierzchnia poślizgu - powierzchnia,po której przemieszcza się koluwium
• taras osuwiskowy - pozioma (lub zbliżona do poziomu) powstałą przez przemieszczenie się materiału
• szczelina osuwiskowa - nieciągłość w materiale zbocza

Największe rozpoznane osuwisko na Ziemi znajduje się w Iranie.

W Polsce osuwiska występują najczęściej w Beskidach.

W 2010 roku w Małopolsce wystąpiło ponad 1300 osuwisk ^[1]. Głównie - po więcej niż 100 - w gminie Lanckorona (powiat wadowicki), powiecie limanowskim (gminie Laskowa, gminie Limanowa - głównie w Kłodne ok. 30, (Tymbark)^[2][3] i powiecie nowosądeckim (ok. 200 - głównie w gminie Łososina Dolna (111) i gminie Gródek nad Dunajcem (65 domów)). Uszkodzonych i zagrożonych uszkodzeniem zostało ponad 1000 domów, a około 500 osób przesiedlono^[4][5][6][7]. Osuwiska uszkodziły również budynki i infrastrukturę w powiecie myślenickim (prawie 90 osuwisk), wielickim, nowosądeckim (ponad 50), nowotarskim, oświęcimskim, suskim (głównie w Zembrzycach), tarnowskim, bocheńskim, brzeskim, miechowskim oraz w Krakowie i Nowym Sączu. W Kurowie droga 975 całkowicie osunęła się do Jeziora Rożnowskiego^[8]. Z powodu ulewnych deszczów osunęło się również zbocze krakowskiego kopca Piłsudskiego. W czerwcu uaktywniły się następne osuwiska. W Kłodnem zniszczonych zostało 30 budynków, a kolejne są zagrożone, z wioski ewakuowano 434 osoby. Uaktywniły się osuwiska w miejscowości Łapszanka i Szczawnica w powiecie nowotarskim, a także w Mniszku nad Popradem oraz w gminie Tuchów, gdzie doszło przez to do wykolejenia pociągu osobowego. W Krzeczowie osuwisko na kilka godzin zatarsowało drogę krajową nr 7, podobnie w Tenczynie na tej drodze. Osuwiska nastąpiły również na wielu innych drogach, które zostały czasowo zamknięte (m.in. na drogach krajowych: w Radoczy, Czchowie, Wytrzyszczkach, czy w Muszynce). Na Podkarpaciu zagrożonych nimi pozostaje ponad 240 budynków i kilkanaście mostów. Najbardziej zagrożone tereny to powiaty: jasielski, strzyżowski (145 budynków), dębicki (52 budynki), rzeszowski (23 budynki).

W 2001 roku osuwisko w Lachowicach zniszczyło 15 zabudowań mieszkalnych, osuwisko w Jachówce zagroziło osiedlu Straczkówka, osuwisko w Nowym Sączu zniszczyło kilka zabudowań mieszkalnych i gospodarczych, itd.), a także na zboczach Wisły oraz na bałtyckich klifach.

Osuwiska powodują rozmaite straty: degradację objętych nimi terenów i zniszczenie całej posadowionej na nich infrastruktury (budynki mieszkalne, sieć drogowa, kanalizacyjna, linie telekomunikacyjne, elektryczne, gazociągi, uprawy, lasy).

Pierwsza próba zliczenia osuwisk, przeprowadzona w końcu lat 60. wykazała istnienie na stokach karpackich ponad 3000 osuwisk. Dalsze prace doprowadziły do rozpoznania w Karpatach około 20 000 osuwisk. Na obszarze 6% powierzchni kraju, jaką stanowią Karpaty, występuje ponad 95% wszystkich osuwisk w Polsce. Ocenia się również, że w Karpatach występuje średnio jedno osuwisko na 5 km drogi jezdnej i na 10 km linii kolejowej.

[edytuj] Podział osuwisk

[edytuj] Ze względu na kształt powierzchni poślizgu

• rotacyjne - o cylindrycznej powierzchni poślizgu, masy koluwialne obracają się,
• ześlizgowe - o płaskiej powierzchni poślizgu, (występującej najczęściej na kontakcie warstw), masy koluwialne przesuwają się.

[edytuj] Ze względu na układ warstw

• asekwentne - tworzą się w jednorodnych, niewarstwowanych skałach (glinach, iłach),
• konsekwentne - powstają w wyniku ruchu mas skalnych po jakiejś powierzchni strukturalnej (wyróżnia się osuwiska konsekwentno-strukturalne, konsekwentno-zwietrzelinowe, konsekwentno-szczelinowe),
• insekwentne - tworzą się, gdy osunięcie nastąpi w poprzek powierzchni strukturalnych.
• obsekwentne
• subsekwentne
• złożone

[edytuj] Ze względu na czas występowania

• periodyczne - występują przy obfitych opadach,
• chroniczne - są w ciągłym ruchu dopóki nachylenie stoku nie stanie się minimalne.

[edytuj] Ze względu na sposób rozwoju

• delapsywne - rozwój od dołu w górę stoku
• detruzywne - rozwój od góry w dół stoku

[edytuj] Bibliografia

• Centrum Doskonałości Badań Środowiska Abiotycznego, IX,X 2003
• Instrukcja ITB nr 424/2006 Ocena stateczności skarp i zboczy

Przypisy

[edytuj] Zobacz też

• stateczność zboczy
• osuwiska podmorskie
• przegląd zagadnień z zakresu geografii
• jezioro osuwiskowe
• lawina, lahar
• Storegga

p • d • e Ruchy masowe osuwanie • spełzywanie (w tym: soliflukcja, cieczenie) • odpadanie • obrywanie • osiadanie • spłukiwanie • spływanie • ześlizgiwanie • lawina

Gotowe sms wylewki betonowe niszczenie dokumentów wina Hotel nad morzem pozycjonowanie unia transport powiększanie penisa gięcie blach przedszkole warszawa

Dziwne śledztwo w sprawie masakry na Słowacji

Coraz więcej znaków zapytania w sprawie poniedziałkowej masakry w Dewińskiej Nowej Wsi na Słowacji. Do tej pory najczęściej mówiono o rasistowskim motywie strzelaniny, w której zginęło osiem osób, a 15 zostało rannych. Zabójca miał na początku wymordować romską rodzinę swoich sąsiadów. Teraz okazuje się jednak, że rodzina ta wcale nie była pochodzenia romskiego. Tylko jedna z ofiar była Romem.

Z rosyjskiego nawigatora zrezygnował szef 36. specpułku

To ówczesny szef 36. Specjalnego Pułku Lotnictwa Transportowego zdecydował o rezygnacji z rosyjskiego nawigatora na pokładzie tupolewa lecącego do Smoleńska - ustalił dziennikarz RMF FM Mariusz Piekarski. Wczoraj prokuratura wojskowa, która bada katastrofę 10 kwietnia, potwierdziła informacje stacji, że posiada dokument dotyczący tej rezygnacji.

Buzek: Potrzeba porozumienia w rodzinie "S"

Do jedności i współdziałania mimo różnic wzywał podczas uroczystości z okazji 30-lecia podpisania Porozumienia Jastrzębskiego w Jastrzębiu Zdroju (Śląskie) przewodniczący Parlamentu Europejskiego Jerzy Buzek.

Komorowski sprawdza decyzje L. Kaczyńskiego

Prezydent Bronisław Komorowski analizuje wszystkie ustawy skierowane do Trybunału Konstytucyjnego przez swojego poprzednika - Lecha Kaczyńskiego. Jak podkreślił, chce sprawdzić m.in., które z nich trafiły tam ze względów politycznych.

Dwulatkowi udało się rzucić palenie

Dwuletni Indonezyjczyk Aldi Rizal, który wypalał do dwóch paczek papierosów dziennie, w końcu zerwał z nałogiem - donosi agencja AP. Zdjęcia dziecka, zaciągającego się papierosem, pojawiły się w maju w internecie, wywołując oburzenie na całym świecie.