Osuwisko
Z Wikipedii
Osuwisko - nagłe przemieszczenie się mas ziemnych, powierzchniowej zwietrzeliny i mas skalnych podłoża spowodowane siłami przyrody lub działalnością człowieka (podkopanie stoku lub jego znaczne obciążenie). Jest to rodzaj ruchów masowych, polegający na przesuwaniu się materiału skalnego lub zwietrzelinowego wzdłuż powierzchni poślizgu (na której nastąpiło ścięcie), połączone z obrotem. Ruch taki zachodzi pod wpływem siły ciężkości. Osuwiska są szczególnie częste w obszarach o sprzyjającej im budowie geologicznej, gdzie warstwy skał przepuszczalnych i nieprzepuszczalnych występują naprzemiennie. Miejsca występowania osuwisk to naturalne Stoki i zbocza dolin i zbiorników wodnych, obszary źródłowe rzek (gdzie erozja wsteczna zwiększa spadek terenu), skarpy wykopów i nasypów oraz wyrobisk.
Spis treści |
[edytuj] Klasyfikacja
Do zjawisk wywołujących osuwisko należą:
- wzrost wilgotności gruntu spowodowany długotrwałymi opadami lub roztopami,
- podcięcie stoku przez erozję, np. w dolinie rzecznej lub w wyniku działalności człowieka, np. przy budowie drogi,
- nadmierne obciążenie stoku, np. przez zabudowę,
- wibracje związane np. z robotami ziemnymi, ruchem samochodowym, eksplozjami,
- trzęsienia ziemi.
Główne elementy osuwiska:
- nisza osuwiskowa - zagłębienie w miejscu, w którym osunęła się ziemia
- jęzor osuwiskowy - przemieszczona dolna część materiału
- koluwium - przemieszczone masy
- powierzchnia poślizgu - powierzchnia,po której przemieszcza się koluwium
- taras osuwiskowy - pozioma (lub zbliżona do poziomu) powstałą przez przemieszczenie się materiału
- szczelina osuwiskowa - nieciągłość w materiale zbocza
Największe rozpoznane osuwisko na Ziemi znajduje się w Iranie. W Polsce osuwiska występują najczęściej w Beskidach (w 2001 roku osuwisko w Lachowicach zniszczyło 15 zabudowań mieszkalnych, osuwisko w Jachówce zagroziło osiedlu Straczkówka, osuwisko w Nowym Sączu zniszczyło kilka zabudowań mieszkalnych i gospodarczych, itd.), a także na zboczach Wisły oraz na bałtyckich klifach.
Osuwiska powodują rozmaite straty: degradację objętych nimi terenów i zniszczenie całej posadowionej na nich infrastruktury (budynki mieszkalne, sieć drogowa, kanalizacyjna, linie telekomunikacyjne, elektryczne, gazociągi, uprawy, lasy).
Pierwsza próba zliczenia osuwisk, przeprowadzona w końcu lat 60. wykazała istnienie na stokach karpackich ponad 3000 osuwisk. Dalsze prace doprowadziły do rozpoznania w Karpatach około 20 000 osuwisk. Na obszarze 6% powierzchni kraju, jaką stanowią Karpaty, występuje ponad 95% wszystkich osuwisk w Polsce. Ocenia się również, że w Karpatach występuje średnio jedno osuwisko na 5 km drogi jezdnej i na 10 km linii kolejowej.
[edytuj] Podział osuwisk
[edytuj] Ze względu na kształt powierzchni poślizgu
- rotacyjne - o cylindrycznej powierzchni poślizgu, masy koluwialne obracają się,
- ześlizgowe - o płaskiej powierzchni poślizgu, (występującej najczęściej na kontakcie warstw), masy koluwialne przesuwają się.
[edytuj] Ze względu na układ warstw
- asekwentne - tworzą się w jednorodnych, niewarstwowanych skałach (glinach, iłach),
- konsekwentne - powstają w wyniku ruchu mas skalnych po jakiejś powierzchni strukturalnej (wyróżnia się osuwiska konsekwentno-strukturalne, konsekwentno-zwietrzelinowe, konsekwentno-szczelinowe),
- insekwentne - tworzą się, gdy osunięcie nastąpi w poprzek powierzchni strukturalnych.
- obsekwentne
- subsekwentne
- złożone
[edytuj] Ze względu na czas występowania
- periodyczne - występują przy obfitych opadach,
- chroniczne - są w ciągłym ruchu dopóki nachylenie stoku nie stanie się minimalne.
[edytuj] Ze względu na sposób rozwoju
- delapsywne - rozwój od dołu w górę stoku
- detruzywne - rozwój od góry w dół stoku
[edytuj] Bibliografia
- Centrum Doskonałości Badań Środowiska Abiotycznego, IX,X 2003
- Instrukcja ITB nr 424/2006 Ocena stateczności skarpi zboczy
[edytuj] Zobacz też
- stateczność zboczy
- osuwiska podmorskie
- przegląd zagadnień z zakresu geografii
- jezioro osuwiskowe
- lawina, lahar
- Storegga
|
|||||
jeanine patras greece hotele Paryż szpadel lunety drukarki fiskalne Torebki damskie zus stokota pompy ciepła torby ekologiczne
| "Wprost": Debata w sali kolumnowej to sabotaż |
|
Europoseł PO Sławomir Nitras nie zostawia suchej nitki na pomyśle, by prawyborcza debata Radosława Sikorskiego i Bronisława Komorowskiego odbyła się w sali kolumnowej Sejmu. - Sadzanie naszych kandydatów w miejscu, w którym zeznawali Lew Rywin i Ryszard Sobiesiak, byłoby sabotażem - twierdzi w rozmowie z "Wprost" Nitras.
|
| Kolejne unijne spotkanie bez Sikorskiego |
|
W weekend w miejscowości Saariselkä w Finlandii odbyło się nieformalne spotkanie szefów unijnej dyplomacji. Radosława Sikorskiego nie było, bo prowadził kampanię wyborczą w Szczecinie - ustalił portal tvp.info.
|
| Wniosek dot. zaginionej notatki ws. zabójstwa Papały |
|
Łódzka prokuratura skierowała do austriackich organów ścigania wniosek o pomoc prawną w śledztwie dotyczącym utrudniania postępowania w sprawie zabójstwa b. szefa policji gen. Marka Papały. Chodzi o ukrycie policyjnej notatki z 1998 roku.
|
| Zarzuty dla szantażystów Piesiewicza |
|
Prokuratura Okręgowa Warszawa-Praga skierowała do sądu akt oskarżenia wobec osób, które miały szantażować senatora PO Krzysztofa Piesiewicza - poinformowała rzeczniczka prokuratury prok. Renata Mazur.
|
| Komorowski zadeklarował udział w debacie z Sikorskim |
|
Bronisław Komorowski zadeklarował udział w środowej debacie prawyborczej PO z Radosławem Sikorskim.
|