Z Wikipedii

Wiek skorupy oceanicznej: na czerwono obszary najmłodsze, czyli miejsca spreadingu

Rozrastanie się dna oceanicznego

Spreading to proces rozrastania się dna oceanicznego w rejonie grzbietu śródoceanicznego.

[edytuj] Rozrost dna oceanicznego

W miejscu gdzie przebiega grzbiet oceaniczny występuje strefa spreadingu, czyli rozrastania się skorupy oceanicznej. Grzbiety oceaniczne tworzą sieć wokół całej Ziemi. Można zaobserwować w tej strefie bardzo silny wulkanizm oraz częste trzęsienia ziemi. Wiek skorupy oceanicznej rośnie symetrycznie od grzbietu w stronę otaczających kontynentów, co potwierdzają linowe anomalie magnetyczne. Podobnie rośnie miąższość osadów.

Na podstawie teorii tektoniki płyt uznaje się, że sumaryczna powierzchnia dna oceanu w przybliżeniu nie zmienia się. Starsza skorupa, znajdująca się w większej odległości od grzbietu oceanicznego, jest pochłaniana w procesie subdukcji. Najstarsze zachowane fragmenty skorupy oceanicznej pochodzą z wczesnej jury.

[edytuj] Mechanizm

Najbardziej prawdopodobnym mechanizmem napędzającym ten proces jest istnienie wznoszącego prądu konwekcyjnego w płaszczu, pod strefami spreadingu. Powoduje on wypychanie gorętszych, lżejszych skał i magmy bliżej powierzchni, co jest przyczyną rozsuwania się płyt oceanicznych. Także w pobliżu strefy subdukcji ruch materii, wymuszony przez zanurzającą się w płaszczu płytę, może tworzyć niewielką komórkę konwekcyjną i powodować tzw. spreading załukowy ponad obszarem, w którym materia wznosi się ku powierzchni.

[edytuj] Spreading poza Ziemią

Utwory powierzchniowe związane z procesami spreadingu zaobserwowano też na powierzchni lodowej skorupy Enceladusa, księżyca Saturna^[1]. Tzw. "tygrysie pasy" w okolicy bieguna południowego są utworami podobnymi do grzbietów oceanicznych, choć zjawiska w nich zachodzące mają charakter nie wulkaniczny, ale kriowulkaniczny.

[edytuj] Inne interpretacje

Spreading stał się jedną z podwalin innej teorii geotektonicznej: teorii ekspandującej Ziemi, według której Ziemia powiększa się w szybkim tempie od jury, a jej przyrost realizuje się właśnie w strefach spreadingu. Wg tej teorii to pękanie i rozsuwanie się płyt powoduje powstanie (w wyniku zmniejszenia ciśnienia) i wydobywanie się magmy na powierzchnię w rejonie grzbietu oceanicznego. Teoria ta ma jednak wiele mankamentów i cieszy się małym powodzeniem.

Przypisy