Z Wikipedii

Tsunami (jap. 津波 – tsunami – fala portowa (tsu – port, nami – fala)) – fala oceaniczna wywołana podwodnym trzęsieniem ziemi, wybuchem wulkanu bądź osuwiskiem ziemi (lub dzieleniem się lodowców), rzadko w wyniku upadku meteorytu.

Fale rozchodzą się pierścieniowo od miejsca jej wzbudzenia. Na pełnym morzu przejście fali tsunami, poruszającej się z wielką prędkością (do 900 km/h), może być nawet niezauważone, ponieważ długość tych fal dochodzi do kilkuset kilometrów, ale ich wysokość nie przekracza kilkudziesięciu centymetrów. Dopiero w strefie brzegowej może ona osiągnąć wysokość kilkudziesięciu metrów niszcząc nadbrzeżne miejscowości. Najczęściej występuje w basenie Oceanu Spokojnego. Może osiągać brzeg jako łamiąca się fala, ściana wody lub podobnym do przypływu zalaniem.

Spis treści 1 Rodzaje tsunami 2 Historyczne tsunami 3 Zobacz też 4 Linki zewnętrzne

[edytuj] Rodzaje tsunami

Wyróżnia się trzy rodzaje tsunami:

1. lokalne – miejsce wzbudzenia fali znajduje się blisko wybrzeża, a czas jej przybycia wynosi do pół godziny,
2. regionalne – fale mogą zagrozić większemu obszarowi przybrzeżnemu , czas przybycia do 5 godzin od wzbudzenia,
3. ponadregionalne (pacyficzne) – mogą objąć wiele obszarów po obu stronach Pacyfiku, czas przybycia fali od kilku do kilkunastu godzin w zależności od odległości wzbudzenia.

[edytuj] Historyczne tsunami

(od najnowszych wydarzeń po najstarsze)

• 27 luty 2010 - Trzęsienie ziemi u wybrzeży Chile wywołało falę tsunami o wysokości ponad 2 m, która dotarła do Chile, na wyspę Juan Fernández, na Archipelag Hawajski, oraz na Polinezję Francuską, Nową Zelandię i Australię.
• 30 września 2009 – Trzęsienie ziemi na Pacyfiku wywołało tsunami, które uderzyło w archipelag wysp Samoa na Oceanie Spokojnym.
• 26 grudnia 2004 – trzęsienie ziemi na Oceanie Indyjskim zniszczyło wybrzeża kilku krajów Azji i Afryki, ok. 294 tys. zabitych.
• 17 lipca 1998 – trzęsienie ziemi u wybrzeży Papui-Nowej Gwinei, 2200 zabitych.
• 1993 – trzęsienie ziemi u wybrzeży Japonii, fala o wysokości 60 cm na otwartych wodach wzrosła do 30 metrów zbliżając się do lądu.
• 27 marca 1964 – "trzęsienie wielkopiątkowe" wywołało tsunami, które zniszczyło zachodnie wybrzeże Ameryki Północnej.
• 1960 – trzęsienie ziemi w Chile wywołało jedną z najwyższych fal tsunami, która dotarła do wybrzeży Japonii .
• 10 lipca 1958 – największe zarejestrowane w historii tsunami (megatsunami, iminami) zanotowano w Lituya Bay na Alasce, fala powstała w wyniku trzęsienia ziemi osiągnęła wysokość 524 m. Bezpośrednią przyczyną uzyskania przez falę gigantycznych rozmiarów było osunięcie się gruntu wywołane trzęsieniem.
• 1946 – trzęsienie ziemi na Aleutach, tsunami zaatakowało Hawaje i Alaskę, 196 ofiar, po tej katastrofie powstał system ostrzegania przed tsunami na Pacyfiku, gdyż Hawajczycy uznali doniesienie o tsunami za żart primaaprilisowy,
• 1883 – wybuch wulkanu Krakatau wywołał fale tsunami na Oceanie Indyjskim i Spokojnym,
• 1755 – trzęsienie ziemi w Lizbonie i wywołane przez nie tsunami zniszczyło stolicę Portugalii,
• ok. 1450 p.n.e. – wybuch wulkanu na greckiej wyspie Santoryn,
• 6100 p.n.e. i wcześniej – osuwiska Storegga wywołały kilka tsunami w północnej części Atlantyku.

[edytuj] Zobacz też

• Krater Silverpit

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Lituya Bay Mega Tsunami
• Artykuł: "Tsunami – potwór z głębin"
• Tsunami – animacja komputerowa

materiał pochodzi z Akademickiej Telewizji Naukowej – ATVN.pl

• http://atvn.pl/archiwum_pliki/tsunami_cz_1.ram – 25 min – 06.IV.2005
• http://atvn.pl/archiwum_pliki/tsunami_cz_2.ram – 29 min – 07.IV.2005

(Jak oglądać?)

tłumaczenia pisemne Zapachy Fundusze europejskie nauka jazdy katowice kino domowe psycholog artykuły biurowe oczyszczalnie ekologiczne Nieruchomości Szczecin artykuły biurowe catering kraków

Jan Kosek przed komisją hazardową

Nie jestem królem, baronem ani rekinem branży hazardowej; nie posiadam i nigdy nie posiadałem udziałów w spółce posiadającej kasyna - to słowa biznesmena Jana Koska, jakie padły na początku jego wolnej wypowiedzi przed hazardową komisją śledczą. Przesłuchanie odbywało się w Sali Kupieckiej krakowskiego magistratu.

Austria: Ślady zbiorowego grobu z czasów wojny

Austriaccy historycy natrafili na ślad zbiorowego grobu z czasów drugiej wojny światowej pod koszarami w Grazu na południu kraju. Mogą być w nim ciała ponad 80 więźniów obozu koncentracyjnego rozstrzelanych przez SS pod koniec wojny.

Kierowca Mazura: Szef płakał na wieść o zabójstwie Papały

Edward Mazur był zszokowany po zabójstwie Marka Papały, gdy mi o tym mówił, płakał - zeznał w sądzie kierowca Mazura, który widział Papałę półtorej godziny przed śmiercią. Zeznał, że Mazur na wieść o śmierci Papały kazał się zawieźć na miejsce zbrodni.

Zarzut pomocy w kradzieży dla agenta CBA

Agent Centralnego Biura Antykorupcyjnego w rękach świętokrzyskich policjantów i prokuratorów. Jak ustalił reporter RMF FM Maciej Grzyb, 32-letni funkcjonariusz został przesłuchany w prokuraturze w Kielcach. Postawiono mu zarzut pomocy w kradzieży z włamaniem.

Minister zbada sprawę podobną do historii Olewnika

Jeszcze przed końcem marca minister sprawiedliwości Krzysztof Kwiatkowski otrzyma analizę sprawy dotyczącej śmierci Jarosława Ostapkowicza w 1992 r. - poinformował resort sprawiedliwości. Początkowo ministerstwo informowało, że analiza wpłynie jeszcze dziś.